Nowy system kaucyjny wchodzi w życie od 1 października 2025 roku. Ustawa zawiera szkodliwe regulacje, m.in. zwalnia z obowiązku posiadania zezwoleń na zbieranie i magazynowanie odpadów operatorów systemu kaucyjnego. Otworzy to drzwi dla szarej strefy w gospodarce odpadami.
Ustawa przewiduje też, że niezwrócona kaucja (klient płaci kaucję, ale nie oddaje opakowania potem w recyklomacie tylko wyrzuca je tak jak do tej pory) trafi do operatorów systemu, czyli de facto do koncernów napojowych.
Pieniądze z niezwróconej kaucji powinny trafiać do gmin (=obniżenie opłat dla mieszkańców), a nie do koncernów napojowych. Takie postulaty formułują samorządy, np. Unia Metropolii Polskich i to jest sensowne. W istocie nie jest to walka o czyste oceany bez plastiku, a o dostęp dla branży napojowej do darmowego cennego surowca (a dziś jego sprzedaż recyklerom pozwala branży inwestować w budowę instalacji do przetwarzania odpadów) i pieniędzy z niezwróconej kaucji.
Nowe regulacje w zakresie gospodarowania odpadami mają istotne skutki finansowe i organizacyjne dla samorządów oraz przedsiębiorstw. W konsekwencji koszty systemu mogą wzrosnąć nawet o 1–2 mld PLN rocznie, co przełoży się na podwyżki opłat ponoszonych przez mieszkańców (szacunkowo 20–30%).
Kluczowe wnioski:
- Skala kosztów – nowe przepisy oznaczają wzrost wydatków w systemie gospodarowania odpadami nawet o 1–2 miliardy PLN rocznie.
- Wpływ na mieszkańców – gminy szacują konieczność podniesienia opłat za odpady o 20–30%, co bezpośrednio dotknie gospodarstwa domowe.
- Kluczowe frakcje odpadów – największe problemy dotyczą bioodpadów (ok. 100–120 tys. ton rocznie) i frakcji palnej (ok. 50 tys. ton).
- Niewielki udział w bilansie ogólnokrajowym – odpady objęte zmianą to mniej niż 1% ogółu, a mimo to skutki finansowe są ogromne.
- Koszt dla samorządów – tylko w zakresie bioodpadów szacowany wzrost kosztów to 157 mln PLN rocznie, a w ujęciu całego systemu ponad 314 mln PLN rocznie (!).
- Ryzyko dla stabilności systemu – brak odpowiednich rozwiązań przełoży się na rosnące problemy finansowe gmin i presję na mieszkańców.
- Apel o działania – potrzebne są pilne zmiany legislacyjne i wsparcie dla samorządów, aby uniknąć drastycznego wzrostu opłat dla obywateli.
